Upungufu wa kutisha licha ya kuongezeka kwa idadi ya wahudumu

Accra — Shirika la Afya Duniani (WHO) hivi karibuni limechapisha ripoti inayotia wasiwasi ambayo inaonyesha kuwa, licha ya kuongezeka kwa kiasi kikubwa kwa idadi ya wataalamu wa afya waliofunzwa barani Afrika, bara hili linakabiliwa na mgogoro wa muda mrefu wa upungufu wa wahudumu. Kulingana na hati hii, takriban wahudumu 943,000 wenye ujuzi bado hawana ajira, huku wengi wao wakiondoka katika nchi zao za asili kutafuta fursa bora nje ya nchi.

Hali hii inatia wasiwasi zaidi kwani WHO inakadiria kuwa kuna upungufu wa karibu madaktari, wauguzi na wahudumu wengine wa afya milioni moja katika nchi za Kiafrika. Upungufu huu unamaanisha kuwa mamilioni ya Waafrika wanakabiliwa na upatikanaji mdogo wa huduma za afya, hali ambayo inazidishwa na mahitaji makubwa yanayoongezeka ya huduma za matibabu.

Madhara mabaya ya mafunzo na uhamaji wa akili

Ingawa Afrika inatoa mafunzo kwa wahudumu wa afya zaidi kuliko wakati wowote kabla, juhudi hizi bado hazitoshi kukidhi mahitaji yanayoongezeka. Kwa mfano, Ethiopia imeweza kuongezeka mara tatu kwa idadi ya wauguzi waliohitimu kila mwaka katika kipindi cha miaka mitano iliyopita. Hata hivyo, maendeleo haya hayatoshi kufidia hasara zinazotokana na uhamaji na ukosefu wa ajira wa muda mrefu katika sekta hiyo.

Dr. Matshidiso Moeti, mkurugenzi wa WHO kwa Afrika, anasisitiza kwamba "kila mwaka, Marekani inakaribisha wauguzi wengi waliofunzwa katika nchi kama vile Ufilipino au Nigeria sawa na idadi inayozalishwa na shule za Marekani." Hali hii inaonyesha changamoto zinazokabili mifumo ya afya ya Kiafrika ambayo inashindwa kuhifadhi wahudumu wake wenye ujuzi.

Vivutio vya mishahara mikubwa na hali bora za kazi nje ya nchi vinawasukuma wahudumu wengi wa Kiafrika kuhamia nchi nyingine. Fenomenon hii inazidisha zaidi matatizo ya ndani katika kutoa huduma za afya zinazofaa.

Kuwekeza katika uhifadhi ili kuepuka janga la afya

Ripoti hiyo pia inatoa wito kwa serikali za Kiafrika kuwekeza zaidi katika mafunzo na hasa katika uhifadhi wa wahudumu wa afya. Bila mkakati wazi wa kukabiliana na fenomenon hii, uendelevu wa huduma unaweza kuathirika, na kusababisha madhara makubwa kwa afya ya umma barani.

Katika nakala zetu za awali, tayari tulikuwa tumesisitiza kuwa kila mwaka, magonjwa na milipuko yanagharimu Afrika takriban dola bilioni 2,400. Ripoti hii mpya inasisitiza dharura ya kutoa huduma za afya zinazofaa na zinazopatikana kwa Wafrika wote.

Pamoja na janga la Covid-19 ambalo limezidisha matatizo haya yaliyokuwepo, ni muhimu kwa mataifa ya Afrika kuchukua hatua za haraka ili kuimarisha mifumo yao ya afya. Hali ya sasa inaweza kuwa na athari za muda mrefu kwa afya ya umma ikiwa hatua yoyote haitachukuliwa haraka.