Katika ripoti inayoshutumu iliyotolewa tarehe 14 Mei 2026, Human Rights Watch (HRW) imehimiza serikali ya Rwanda kusitisha na kuwafungulia mashtaka viongozi wa kijeshi waliohusika katika ukiukaji wa haki uliofanywa Uvira, mji muhimu mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (RDC). Ripoti hii inaangazia vitendo vya ukatili vilivyofanywa na kundi la waasi M23, linaloungwa mkono na vikosi vya Rwanda, kulingana na shirika la kutetea haki za binadamu.

Uchunguzi uliofanywa na HRW umebaini mfululizo wa ukiukaji, ikiwemo mauaji ya kiholela na ubakaji. "Ushahidi tuliokusanya unaonyesha wazi kwamba vitendo hivi ni ukiukaji mkubwa wa sheria za kimataifa za kibinadamu," alisema msemaji wa HRW. Angalau kesi 22 za ukiukaji zimeorodheshwa wakati wa uvamizi wa Uvira ambao ulidumu kwa wiki kadhaa.

Uwepo wa M23 katika eneo hili si jambo jipya. Mnamo Juni 2023, toleo letu lilikuwa limeandika juu ya kuongezeka kwa mvutano ulioanzishwa na uvamizi huu. Jamii ya kiraia ya Kongo iliongeza wito wake wa kumaliza aina yoyote ya ushirikiano wa kijeshi kati ya Vikosi vya Silaha vya RDC (FARDC) na kikosi cha kikanda cha EAC, ambacho kimekosolewa kwa kushirikiana na waasi.

HRW inasisitiza umuhimu wa kuheshimiwa kwa sheria za kimataifa za kibinadamu. "Serikali ya Rwanda inapaswa mara moja kusitisha kazi za kila kiongozi aliyehusika katika ukiukaji huu na kuanzisha mchakato wa kisheria," ilisisitiza shirika hilo katika taarifa yake.

Jukumu la Rwanda katika kuharibu mashariki mwa Kongo linabaki kuwa katikati ya wasiwasi wa kimataifa. Kulingana na ripoti iliyosambazwa na BBC News, ukatili uliofanywa wakati wa uvamizi huu umeshangaza jamii ya kimataifa na kuimarisha wasiwasi kuhusu nia za kijiografia za Rwanda katika eneo hili lenye rasilimali nyingi.

Shinikizo linaongezeka kwa Kigali ili ikomeshe msaada wake kwa M23. Mito ya wito wa kutafuta haki kwa waathirika inaongezeka, ikisisitiza haja ya dharura ya kuwajibika kwa uhalifu uliofanywa katika eneo ambalo tayari limeathirika na miongo kadhaa ya migogoro ya vurugu.

Wakati mgogoro katika RDC unaendelea kubadilika, jamii ya kimataifa inatazama kwa makini hatua ambazo Rwanda itachukua. Utulivu wa kikanda unategemea kwa kiasi kikubwa jinsi mvutano huu utatatuliwa na ikiwa haki itatolewa kwa waathirika wa Uvira.