Wanaharakati watatu wa harakati za kiraia Lutte pour le Changement (LUCHA), Sefu Anjisina Abdul Olivier, Kambale Odo Jackson na Paluku Kamate Joachim, wameachiliwa tarehe 9 Mei 2026 mjini Bunia, katika mkoa wa Ituri. Kukamatwa kwao kumedumu kwa zaidi ya miezi miwili, kipindi ambacho walikabiliwa na mashtaka ya "kuhamasisha uasi" na "kudharau mahakama". Mashtaka haya yameibua wasiwasi miongoni mwa watetezi wa haki za binadamu.

Kwa mujibu wa taarifa iliyochapishwa kwenye mitandao ya kijamii na LUCHA, wanaharakati hao watatu walikamatwa tarehe 13 Machi baada ya kuandaa maandamano ya amani kudai upatikanaji wa maji safi kwa wananchi wa Bunia. Hatua hii ya kiraia inafanyika katika muktadha ambapo upatikanaji wa rasilimali muhimu unabaki kuwa changamoto kubwa katika eneo hilo.

LUCHA imeelezea kukamatwa kwao kama "kufungwa kwa makusudi na kisayansi kwa uhuru wao" ili kuzima madai yao halali. Harakati hii mara nyingi imekuwa mstari wa mbele katika kutetea haki za kiraia na kijamii nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Ripoti za awali zinaonyesha kwamba ukandamizaji wa sauti zinazopingana umekuwa wa kawaida katika eneo hili lililokumbwa na migogoro ya silaha na ukosefu wa utulivu wa kisiasa.

Shirika la kimataifa, kama Human Rights Watch, pia limekemea matumizi mabaya ya sheria za kijeshi dhidi ya wanaharakati wa LUCHA. Mnamo Aprili 2022, HRW iliwakabili mamlaka za kijeshi kwa kutumia hali ya dharura kukandamiza ukosoaji wa amani. Hali hii inainua maswali kuhusu hali ya haki za binadamu nchini DRC, ambapo wanaharakati mara nyingi wanakabiliwa na mashtaka yasiyo na msingi.

Kurudi kwa wanaharakati hao kumepokewa kwa furaha na wafuasi wao. "Wenzetu wamepitia mtihani mgumu lakini azma yao inabaki kuwa thabiti," alisema mwanachama mmoja wa LUCHA. Kurudi huku kunaweza pia kuamsha majadiliano kuhusu haki za kiraia na umuhimu wa majadiliano ya kujenga kati ya mamlaka na harakati za kiraia.

Ingawa wameachiliwa, hali ya wasiwasi inaendelea kuhusu kukamatwa kwa kiholela na ukandamizaji unaofanywa dhidi ya wale wanaothubutu kupinga hali ilivyo nchini DRC. Wanaharakati wa LUCHA wanaendelea kuita kwa uhamasishaji ili kutetea haki zao na za watu walio katika hali ya hatari.

Wakati Bunia ikibaki kuwa kitovu cha mvutano wa kijamii na kisiasa, hali ya sasa inasisitiza umuhimu wa uangalizi wa mara kwa mara na ushirikiano wa pamoja ili kuhakikisha uhuru wa msingi nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.