Mnamo mwaka 2025, dunia inatarajiwa kushuhudia urejele wa uchumi wa maana, huku ukuaji wa Pato la Taifa la Dunia ukikadiriwa kuwa asilimia 2.7, kulingana na ripoti ya Shirika la Ushirikiano na Maendeleo ya Uchumi (OECD). Mtazamo huu, ingawa unatia moyo kimataifa, unatoa swali muhimu kuhusu ikiwa Afrika itaweza kunufaika kikamilifu na mwelekeo huu wa kiuchumi. Kwa kweli, bara la Afrika mara nyingi linakabiliwa na udhaifu wa kistruktura ambao unaweza kuzuia uwezo wake wa kunufaika na mwelekeo huu wa kimataifa.

Changamoto za Ukuaji Usio Sawia

Makadirio yanaonyesha kwamba eneo la euro linatarajiwa kurekodi ukuaji wa asilimia 1.8 mnamo mwaka 2025. Mwelekeo huu ni muhimu sana kwa Afrika, kwani unaweza kuhamasisha mahitaji ya bidhaa za nje za Afrika, hasa katika sekta za malighafi na kilimo. Hata hivyo, mtazamo huu mzuri unachanganywa na hali nchini Marekani, ambapo ukuaji wa asilimia 1.4 unatarajiwa kutokana na mfumuko wa bei unaodumu na mvutano wa kibiashara uliokithiri. Mambo haya yanaweza kuathiri kwa njia isiyo ya moja kwa moja uchumi wa Afrika ambao unategemea uwekezaji na biashara na hizi nguvu kubwa za kiuchumi.

Kulingana na Shirika la Fedha la Kimataifa (IMF), urejele wa uchumi wa dunia bado ni usio sawa. Nchi zilizoendelea zinaonekana kuwa katika nafasi bora ya kuweza kujiinua haraka ikilinganishwa na mataifa yanayoendelea. Hii inatoa maswali kuhusu uwezo wa nchi za Afrika kunufaika kwa ufanisi na mwelekeo huu wa kimataifa. Tofauti kati ya uchumi zilizoendelea na zile zinazoendelea zinaweza kuongezeka ikiwa hatua sahihi hazitachukuliwa ili kusaidia uimara wa kiuchumi wa Afrika.

Changamoto za Ndani na Mikakati ya Ubunifu

Katika uchambuzi wetu wa awali, tumerekodi jinsi nchi kadhaa za Afrika zinakabiliwa na upungufu wa bajeti unaoongezeka na deni la kigeni linalotia wasiwasi. Changamoto hizi za kifedha zinakwamisha uwezo wao wa kuwekeza katika sekta muhimu kama vile afya na elimu, ambazo ni muhimu kwa kuunga mkono ukuaji endelevu wa muda mrefu. Aidha, vizuizi hivi vya bajeti vinapunguza uwezo wao wa kujibu kwa ufanisi kwa mshtuko wa kiuchumi wa nje.

Hata hivyo, baadhi ya mataifa ya Afrika yameanza kuchukua mikakati ya ubunifu ili kuhamasisha uchumi wao. Rwanda, kwa mfano, inategemea teknolojia ya kidijitali na ujasiriamali ili diversifai vyanzo vyake vya mapato na kupunguza utegemezi wake kwa malighafi. Mfano huu unaweza kuhamasisha nchi nyingine za bara hili kutumia fursa zinazotolewa na urejele wa kiuchumi wa dunia. Kwa kuwekeza katika sekta zenye uwezo kama vile teknolojia za kidijitali au nishati mbadala, nchi hizi zinaweza kuimarisha ushindani wao katika soko la kimataifa.

Walakini, ni muhimu kwa serikali za Afrika kuweka sera za kifedha zinazofaa ili kuvutia uwekezaji wa kigeni unaohitajika kwa maendeleo ya kiuchumi. Usimamizi wa busara wa rasilimali za kifedha unaweza si tu kuimarisha uimara wao mbele ya mshtuko wa kiuchumi wa baadaye bali pia kuunda mazingira yanayofaa kwa ukuaji wa pamoja.

Fursa na Wajibu wa Kanda

Wakati jamii ya kimataifa inajiandaa kukaribisha urejele huu wa kiuchumi uliohamasishwa, Afrika inapaswa kuchangamkia fursa hii ya kipekee ili kujipanga upya katika uwanja wa kimataifa. Viongozi wa Afrika wanahimizwa kuchukua hatua haraka na kwa ufanisi ili kuhakikisha kwamba uchumi wao haubaki nyuma katika enzi hii mpya ya ukuaji.

Katika muktadha huu wa kimataifa ambapo kila kanda ina jukumu muhimu katika nguvu za kiuchumi za dunia, inakuwa muhimu kwa Afrika kuimarisha juhudi zake za kuungana. Mipango kama vile Eneo la Biashara Huru la Afrika (AfCFTA) ni hatua muhimu kuelekea kuimarika zaidi kwa uchumi wa ndani wa Afrika. Kwa kuwezesha biashara kati ya nchi za Afrika na kupunguza vikwazo vya forodha, mipango hii inaweza kuchangia kwa kiasi kikubwa kuhamasisha maendeleo ya kiuchumi ya kanda.

Kuboresha miundombinu ya kimwili kama vile barabara au mitandao ya reli pia kunaweza kuwa na jukumu muhimu katika kuimarisha biashara za ndani za Afrika. Kuwekeza katika miundombinu hii kutasaidia si tu kuongeza ufanisi wa usafirishaji bali pia kuboresha hali ya biashara katika bara hili.

Historia ya hivi karibuni inaonyesha kwamba wakati wa mizozo ya kiuchumi ya kimataifa kama ile ya mwaka 2008-2009 au ile iliyoletwa na janga la COVID-19 mwaka 2020-2021; uchumi mwingi wa Afrika umeteseka zaidi ikilinganishwa na uchumi zilizoendelea kutokana hasa na ukosefu wa diversifai wa viwanda na upatikanaji mdogo wa fedha za kimataifa za bei nafuu wakati wa nyakati hizi ngumu.

Hata hivyo, kuna mafanikio kadhaa yanayoonekana: wakati wa nyakati hizi ngumu baadhi ya nchi kama Ethiopia zimeweza kufanikiwa hasa kupitia sekta inayokua ya nguo/chakula ambayo imeweza kujiendesha haraka kupitia diversifai ya bidhaa/huduma zinazotolewa huku ikihifadhi ushindani wa bei dhidi ya ushindani wa kimataifa mkali - hii inaonyesha wazi kwamba kuna uwezo mkubwa usiotumika kati ya viwanda mbalimbali vya ndani ambao unaweza kuamshwa chini ya utawala mzuri wa kisiasa/kiuchumi wa ndani!

Afrika pia ina jukumu muhimu la kucheza katika jukwaa la kimataifa kama mshiriki muhimu katika nyanja mbalimbali kama vile nishati mbadala au kilimo endelevu. Kwa kutumia rasilimali zake kubwa za asili huku ikichukua mtazamo wa kuhifadhi mazingira yake tajiri lakini dhaifu dhidi ya mabadiliko ya tabianchi ya kimataifa; inaweza kuchangia kwa njia chanya katika maendeleo endelevu ya dunia na pia kuvutia uwekezaji wa kigeni wa moja kwa moja (FDI).