Wakati jua la Abidjan linapoinuka kwenye COP15, changamoto zinazohusiana na jangwa na uharibifu wa ardhi zinachukua nafasi ya mbele. Mkutano huu, unaofanyika nchini Côte d'Ivoire, ni ukumbusho wa dharura ya mabadiliko ya tabianchi ambayo yanatishia ardhi ya kilimo kwenye bara la Afrika. Pamoja na ongezeko la idadi ya watu duniani na hali ya hewa inayokuwa isiyotabirika, wataalamu wanasisitiza kuwa kubadilisha mbinu za kilimo si tu jambo la kutakikana, bali ni muhimu.

Kulingana na Umoja wa Afrika (UA), takriban asilimia 65 ya ardhi ya kilimo katika Afrika ya Kusini mwa Sahara tayari imeharibiwa. Takwimu hii ya kutisha inatishia si tu mavuno ya baadaye, bali pia ustawi wa kiuchumi na kijamii wa jamii nyingi za vijijini. Huko Abidjan, Dkt. Silas Siakor alisisitiza: "Ili kulisha idadi inayoongezeka ya watu duniani, ni muhimu kubadilisha mbinu zetu za kilimo." Tamko hili linakumbusha umuhimu wa hatua katika muktadha ambapo kila hekta ina umuhimu.

Rais wa Côte d'Ivoire alizungumza kwa nguvu, akisisitiza kuwa ushirikiano wa kikanda pekee ndio unaweza kurekebisha ardhi iliyoharibiwa kwa ufanisi. Alisisitiza: "Kila nchi inapaswa kuchukua jukumu lake katika mapambano haya ya pamoja." Ujumbe huu unajumuisha mradi wa hifadhi wa Kuta Kuu ya Kijani, mpango unaolenga kurekebisha ukanda wa ardhi wenye mimea unaopita nchi kumi na moja za Afrika kutoka Senegal hadi Djibouti. Mradi huu unawakilisha matumaini ya suluhisho endelevu dhidi ya jangwa linaloongezeka.

Majadiliano katika COP15 hii hayajihusishi tu na mipango mikubwa. Suluhisho za ndani zinazoleta mabadiliko pia zinaibuka. Wakulima wanakumbatia zaidi mbinu za kilimo za agroekolojia ambazo zinakuza bioanuwai na kuboresha afya ya udongo. Kulingana na utafiti wa hivi karibuni, mbinu hizi zinaweza kuongeza mavuno ya kilimo hadi asilimia 30, huku zikipunguza kwa kiasi kikubwa matumizi ya kemikali hatari kwa mazingira.

Katika makala zetu za awali, tulidokeza jinsi mabadiliko ya tabianchi yanavyoongeza changamoto zilizopo tayari katika sekta ya kilimo barani Afrika. Hali ya hewa kali kama vile ukame wa muda mrefu na mafuriko ya mara kwa mara yanaufanya mzunguko wa kilimo kuwa usiotabirika na kutishia moja kwa moja usalama wa chakula kwenye bara.

Historia inatukumbusha kuwa si mara ya kwanza bara la Afrika linakabiliwa na changamoto kubwa za mazingira. Katika miaka ya 1970 na 1980, Sahel ilikumbwa na mfululizo wa ukame mbaya ambao ulipunguza mavuno na kusababisha njaa kubwa. Matukio haya yalisababisha ufahamu wa kimataifa juu ya umuhimu wa usimamizi endelevu wa rasilimali za asili.

Hata hivyo, licha ya mifano hii ya kihistoria, mabadiliko makubwa machache yamefanywa ili kuzuia mizozo kama hii ya kiwango kikubwa. Hivyo, COP15 inawakilisha fursa muhimu ya kutumia mafunzo ya zamani na kuepuka makosa haya kutokea tena.

Wakati mazungumzo yanaendelea ndani ya COP15 hii, kuna matumaini miongoni mwa wadau wa ndani kwamba majadiliano haya yatapelekea hatua halisi na zinazoweza kupimwa. Changamoto bado ni kubwa; hata hivyo, suluhisho zipo na inabaki kuwa ni jukumu la kuwashawishi wadau wote husika kuchukua hatua pamoja kwa ajili ya siku zijazo endelevu.

Masuala haya yanazidi mipaka ya mazingira na kugusa pia vipengele vya kiuchumi na kijamii ya maendeleo ya Afrika. Jangwa halihusishi tu ardhi; pia inaharibu njia za maisha za jadi na kusababisha maelfu ya watu kuhamia mijini au hata kimataifa.

Hoja kwamba kubadilisha mifumo yetu ya kilimo itakuwa ghali sana haishikilii tena mbele ya gharama zinazoongezeka zinazohusiana na athari za mabadiliko ya tabianchi ikiwa hatua hazitachukuliwa haraka.

Benki ya Dunia inasisitiza kuwa kuwekeza sasa katika kubadilika kunaweza kuleta hadi dola nne kwa kila dola moja iliyotumika, hasa kupitia akiba zinazopatikana kwa muda mrefu (kupunguza gharama za afya ya umma zinazohusiana na uchafuzi wa viuatilifu kwa mfano).

Matokeo ya kiuchumi ni makubwa: kuboresha uzalishaji wa kilimo kunaweza si tu kuhakikisha usalama wa chakula bali pia kuimarisha uchumi wa ndani kwa kuunda ajira zaidi za kijani katika mchakato mzima wa uzalishaji wa chakula.

Kisiasa, hii itaimarisha utulivu wa kikanda kwani ukosefu wa rasilimali za asili mara nyingi ni chanzo cha mvutano na migogoro ya ndani na nje inayozidishwa na muktadha wa mabadiliko ya tabianchi yanayoongezeka.

Hivyo basi, inajitokeza wazi kwamba mbali na maoni ya mazingira yanayoonekana, hapa kuna hatma halisi ya kiuchumi na kijamii ya mamilioni ya Waafrika wanaotegemea kilimo kwa ajili ya maisha yao ya kila siku.