Muri raporo ikomeye yashizwe ahabona ku wa 14 Gicurasi 2026, Human Rights Watch (HRW) yasavye leta y'u Rwanda guhagarika no gukurikirana mu mategeko abashinzwe ingabo bakuru baba mu bikorwa vy'ubugizi bwa nabi vyakozwe i Uvira, umujyi w'ingenzi mu burasirazuba bwa Repubulika ya demokarasi ya Kongo (RDC). Iyi raporo igaragaza ibikorwa vy'ubugizi bwa nabi vyakozwe n'itsinda ry'abagizi ba nabi M23, rishyigikiwe n'ingabo z'u Rwanda, nk'uko vyatangajwe n'iyi sosiyete ishinzwe kurengera uburenganzira bwa muntu.

Ibikorwa vyakozwe na HRW vyerekanye urutonde rw'ibikorwa bibi, harimwo kwica abantu mu buryo butemewe n'amategeko no gufata ku ngufu. « Ibimenyetso twakusanyije biragaragaza neza ko ibi bikorwa ari ihonyangwa rikomeye ry'amategeko mpuzamahanga agenga intambara », nk'uko vyatangajwe n'umuvugizi wa HRW. Hagaragajwe nibura ibibazo 22 vy'ubugizi bwa nabi mu gihe cy'ubukoroni bw'i Uvira bwamaze igihe kinini.

Ubwiyongere bwa M23 muri iyi ntara ntibushasha. Mu kwezi kwa Kamena 2023, ikinyamakuru cacu cagaragaje uko umwuka w'ubwumvikane buke wiyongereye kubera ubu bukoroni. Sosiyete sivile ya Kongo yari yarakomeje gusaba ko hahanwa uburyo bwose bw'ubufatanye mu bya gisirikare hagati y'Ingabo z'igihugu ca Kongo (FARDC) n'igikorwa ca EAC, gishinjwa gufatanya n'abagizi ba nabi.

HRW ishimangira ko hakenewe ko amategeko mpuzamahanga agenga intambara yubahirizwa mu buryo bukomeye. « Leta y'u Rwanda igomba guhagarika ako kanya abashinzwe ingabo bose baba mu bikorwa vy'ihonyangwa ry'amategeko no gutangiza ibirego mu mategeko », nk'uko iyi sosiyete ibivuga mu itangazo ryayo.

Uruhare rw'u Rwanda mu guca intege uburasirazuba bwa Kongo ni ikintu gikomeye mu mpungenge z'isi yose. Nk'uko raporo yanyujijwe na BBC News ibivuga, ibikorwa by'ubugizi bwa nabi vyakozwe muri ubu bukoroni byashenguye umuryango mpuzamahanga kandi byongereye impungenge ku ntego z'ubutaka z'u Rwanda muri iyi ntara ifite umutungo kamere.

Ig pressure iriyongera ku Kigali kugira ngo ihagarike inkunga yayo ku M23. Gusaba ko hakorwa ubutabera ku bahohotewe biriyongera, bigaragaza ko hakenewe vuba uburyo bwo gukurikirana abakoze ibyaha mu karere kamaze igihe kinini gashakishwa n'intambara z'ubugizi bwa nabi.

Nubwo intambara muri RDC ikomeje gutera imbere, umuryango mpuzamahanga urakurikira neza ibikorwa u Rwanda ruzakora. Uburyo ubukungu bw'akarere buzaba bumeze bushingira ku buryo ibi bibazo bizakemurwa n'uko ubutabera buzaboneka ku bahohotewe b'i Uvira.