Iriko ihindurwa…
Niba ihinduka rikenewe, bishobora gufata amasegonda makeyi.
Niba ihinduka rikenewe, bishobora gufata amasegonda makeyi.
Ishirahamwe Human Rights Watch risaba ko habaho ibikorwa vyihutirwa mu guhangana n'ibikorwa bibi vyanditswe mu buraruko bwa Repubulika iharanira demokarasi ya Kongo, nyuma y'ikete ryayo ku gufata Uvira n'ishirahamwe AFC/M23.

Mu Uvira, mu buraruko bwa Repubulika iharanira demokarasi ya Kongo (RDC), umuyobozi mukuru wa Human Rights Watch (HRW), Philippe Bolopion, yaratanze ikete ryihutirwa ku muryango mpuzamahanga kugira ngo ugaragaze igikorwa ku burenganzira bwa muntu. Uyu mwitwarariko uje nyuma y'itangwa ry'ikete rihishura ibikorwa bibi vyakozwe n'ishirahamwe rya politiki n'igisirikare Alliance Fleuve Congo (AFC/M23) hamwe n'abafatanyabikorwa bayo bo mu Rwanda.
Ikete rya HRW, ryasohotse ku wa 14 Rusama 2026, ryarerekanye ibihe bibi biri ku mbuga. Mu gihe AFC/M23 imaze gufata ahantu henshi mu gice ca Ruzizi n'ahakomeye mu Ntara ya Sud-Kivu, ibimenyetso vyakusanyijwe birerekana ibikorwa bibi bikomeye nka gufata abantu mu buryo butemewe n'amategeko no gukorera abantu iyicarubozo. Ishirahamwe ryanditse ibitabo birenga ijana vy'ibivugwa n'abantu bahuye n'ibihe bibi n'ababibonye kugira rishyigikire ibirego vyayo.
Philippe Bolopion yavuze ati: « Abategetsi b'ikongo bagomba kubahiriza uburenganzira bwo kuvuga, guhagarika gufata no gufunga abantu mu buryo butemewe, no kwemeza ko abakoze ibikorwa bibi babazwa ». Izi nama zishirwa ku bategetsi b'akarere ariko kandi no ku bagize uruhara mpuzamahanga, cane cane u Rwanda, rwashinjwe gufasha mu buryo bw'igisirikare M23.
Ubu bwoko bw'ishirahamwe ntibuhisha ubushake bwayo bwo gukuraho ubutegetsi buriho mu RDC. Mu gihe ibintu bimeze nabi, ikete rya HRW riza mu gihe ingabo za leta zishobora kubona igitutu mu gusubiza ibintu mu buryo mu gice kiri mu kaga k'umutekano. Mu kwezi kwa cumi umwaka wa 2021, haragaragaye ko hejuru ya 90% y'ibikorwa bibi byanditswe vyabereye mu turere tw'intambara. Ibyo kwica mu buryo butemewe n'amategeko birakomeje kuba ikibazo n'ubwo hari igabanuka mu bikorwa bibi byavuzwe.
Ibikorwa bya politike mu RDC birangwa no gukaza umurego ku bantu bose bashaka kuvuga ibitagenda neza ku butegetsi buriho. Ibigo nka HRW birakomeza gukurikirana hafi ibikorwa vya leta y'ikongo, yashinjwe gukaza umurego mu guhangana n'ubwoko bwose bw'ubutumwa butari ubwo kwiyumvira kuva igihe cy'ihagarikwa ry'ubutegetsi mu kwezi kwa mbere 2022.
Ku bw'ijambo rya Philippe Bolopion, ni ngombwa ko umuryango mpuzamahanga ugaragaza iyi mvo y'ibibazo bibi kugira ngo ukore vuba. Ibihe biri mu Uvira ni ikimenyetso kinini c'ibibazo bihari ku burenganzira bwa muntu mu RDC, aho ibikorwa bibi bikomeje kuba ibintu bisanzwe.
Amakuru ahambaye yatoranijwe n'abanditsi bacu. Kuva ku wa mbere gushika ku wa gatanu.
Mu kwiyandikisha, wemera politike yacu y'ibanga.



