Iriko ihindurwa…
Niba ihinduka rikenewe, bishobora gufata amasegonda makeyi.
Niba ihinduka rikenewe, bishobora gufata amasegonda makeyi.
Mu Burasimubu bw'Ibwiguru by'Ikirundi, amakungu y'ibidukuzo byo mu ntu arajyenyezwa n'imvyamo. Nkuwu kwa vumwe kwa Kakarange, abagenzuzi b'ibyizabwire bategetsi b'umushinga w'amashanyalaze bakora amafaranga make mu gukunyanya n'ibirahure by'imvyamo, ibigahigwa kubera uburamu bwayo bwacu n'ikinoga cy'ibishyimishirwa…

Ku Marundi, kuwa 12 Kakarange 2024, twarahari ku Njira ya Nyamwisi. Kuva saa ya gatanu z'igitondo, abagore barajyenyezwa mu kitsi gati gitari gati hagati y'Inzu ya Mwami y'i Beni n'Isoko ry'Ibiribwa ry'i Kilokwa. Bashakura nabi kuruhuko rw'ibike bitwara ibisaka byarafatanije ahakura mu nta mahali.
Ibirahure by'imvyamo, ubwiyunge-sayinsi (ubwiyunge bw'umwaka umwe), ni inzira y'amahoro y'abagore ba Beni, arya bava mu buryo bw'ubwigenge. « Hamwe n'imvyamo iyi, nzashorera amafaranga y'amategeko y'abavandimwe banje, kugura imyenda yabo, kwishyura ubwiyunge bwabo. Bamwe barize udushinja dw'ishuri ry'ikigo », ati Jeanne Masika, umubare w'imyaka mirongo itandatu iyo ariyo yose.
Nubwo ibyapfo bitagira ingo bitayaye, ibiswe bigu bibaribwa, cyangwa amaso agoreka kubera inyota z'uburezi, Jeanne Masika ari mu bagore bangi bakoze iyi miryango nini kandi bakomeza gushira mu mahoro.
« Ntitwiyumvira kubera ibibazo. Ubwiyuhe, nta mahoro kugera ku mashambani kabi nikarwa ry'ubutegetsi bw'itsinda ry'ibimenyetso. Ni ikibazo kuramo mu mujyi uwa m'iri habwo ikintu gikora agaciro! », avuga Solange Kavugho, mubare w'imyaka mirongo itatu na gatanu.
Umunyeshuri w'ingoma, umubyovyi w'intambara n'una w'abana batanu, Kavugho ashiraga ihanga ubwiyunge bw'ingeri kubwiyunge bw'imvyamo. « Mu mwezi wa Kakarange, abaturage baribwa imvyamo cyane kuruta ingeri, inyama cyangwa samaki », akuvuga.
Nkuwu kwa vumwe kwa Kakarange, abagenzuzi b'ibyizabwire bategetsi b'umushinga w'amashanyalaze bakora amafaranga make mu gukunyanya n'ibirahure by'imvyamo.
« Ubwiyunge bw'imvyamo ni ubwiyunge bwemera n'ubwisoranyishe. Ibyatuma bijyanye n'umwaka n'ibyihishe. Ibyo birasa, imvyamo idakigwira n'aho tuzakubera amahoro make y'amafaranga. Kariza igiciro cy'igenereta, icy'italterneta, icy'icangara kigira agaciro kuva kuri dola z'Amerika mirongo, icy'amatenge, icikigciro cya karburayiti... n'ibyose ibi bikazi kugira n'aho tawitema agaciro », avuga Michel Kambale, umuntu woroshya mu gukunyanya imvyamo, twaramwonye mu misi, mu nzira y'Ikibuga cya Butanuka.
Imvyamo ikunyanywa mu misi ukoresheje icangara ry'ubwiyunge ry'amashanyalaze rihembe hejuru y'inyubako z'amatenge agateganira mu buryo bw'« V ». Nk'ibyatuma bijyanye n'inyota n'ubwiyunge, ibirasa ibi, bigasura mu matongo yocu bivuze ubushyuhe mu mvugo, bivuga ku matenge mbere yibagaramye mu nshinga zacyo.
Mu mahoro y'kera, imvyamo ikunyanywa mu gitondo munsi y'uburundi bwaroshwe. Urwo rwego rutuma ikunyanya mbere y'uko izuba ritaka, arikwo gihe ibagaramye cyane.
Imvyamo ni ibigahigwa kubera uburamu bwayo bwacu n'ikinoga cy'ibishyimishirwa. Mu Ikirundi, imvyamo iribwa ikomeje ku baturage benshi ba intara z'Ibwiguru n'isavana y'Amajyepfo y'igihugu. Zitera kuherekeza isamba (iyahimbwe mu nkandiko y'ubwiyunge bw'ikinini cyangwa imo) cyangwa kuzigwa ubwiyunge.
« Imvyamo iri mu mahoro make y'icyuma, mu kalisiyumu n'mu zinki. Iziri mu mahoro y'ibigenereti kandi zishobora kongeza ubwiyunge bw'umubiri. Ariko ninzira nk'uko zikurunguzwa neza mbere yo gukozya n'uko zikimara neza kugira nta mabi y'ibiryo. Turabona imvyamo iribwa ku cyobya, aho iri ku nda yandagaze. Urwo rwego rubu, kuko rushobora gutuma ibyo biribwa bigwa mu mabi, inzira nk'uko ibyo birikubarika bijyanye n'amakono atakurunguzwa neza », akavuganya Justine Mbakwiravyo, umunyabyonshi n'umuntu wohereza ibigenereti mu mahoro.
Imvyamo ifite n'imibuzo y'usigara idashyira hejuru. Mu mahoro y'Abasigara bakonzo n'abakonde (abaturage b'Ibwiguru batubamarana mu karamu ka Kasese muri Uganda n'mu nkaramu z'i Beni n'i Lubero muri Ikirundi), kuhereza imvyamo ku mwari ni ibimenyetso by'ishaka ryo guhumura.
Mu bijyanye n'ibyose, nta kintu kigukuramo gusuta imvyamo, idakaba iri nkuwu kwa vumwe kwa Kakarange. Reka, musute: ni seriveri y'imvyamo.
Amakuru ahambaye yatoranijwe n'abanditsi bacu. Kuva ku wa mbere gushika ku wa gatanu.
Mu kwiyandikisha, wemera politike yacu y'ibanga.