Kuri za marike ziri mu mujyi wa Bamako, ibicuruzwa bituruka muri Turukiya biragenda bigaragara cyane, bigaragaza umubano mwiza w'ubucuruzi hagati ya Turukiya na Mali. Selon un rapport du Le Monde, imigenderanire y'ubucuruzi hagati y'izi gihugu yatumye itumbagira mu myaka icumi ishize, ikerekana ikindi gihe mu mubano w'ibihugu bibiri. Iyi myitwarire ikubiye mu ngamba z'Ankara zo kwagura ingaruka zayo ku mugabane wa Afurika, by'umwihariko mu karere ka Sahel.

Kuva mu mwaka wa 2024, ibikoresho by'intambara n'amasasu bituruka muri Turukiya byabaye byinshi mu bucuruzi bugana mu Mali. Iyi mpinduka igaragaza inyota ikomeye ya Ankara ku isoko rya Mali, mu gihe iki gihugu gihura n'ibibazo by'umutekano birambye, byiyongera ku kuba hariho amatsinda y'abagizi ba nabi n'abiyita abategetsi. Selon plusieurs analystes, iyi myitwarire ishobora guhindura isura y'umutekano mu karere.

Ibicuruzwa Mali yinjiza bituruka muri Turukiya byageze kuri miliyari 20 z'amafaranga y'igihugu mu mwaka ushize, selon des données officielles. Iyi nyongera ikomeye igaragaza uburyo ibihugu byombi bigenda bihuza. Ibice byibandwaho birenze ibikoresho by'intambara, bigakubiyemo ibicuruzwa by'ibanze n'ibikoresho by'inganda. Perezida wa Turukiya Recep Tayyip Erdoğan yerekanye inyota ikomeye ku Mali, ashaka gushyiraho umubano ukomeye atari mu mutekano gusa ahubwo no mu bindi bice by'ubucuruzi.

Ibikorwa bya dipolomasi bya Ankara birimo kandi gutanga ubufasha bw'ikiremwamuntu n'imishinga y'iterambere. Izi ngamba zigamije guhaza ibyifuzo by'abaturage bo mu gace k'ibiyaga, mu gihe zongera ingaruka za Turukiya mu karere. Turukiya yatanze amafaranga mu mishinga myinshi y'ibikorwa remezo kandi itanga ubunararibonye bwayo mu bice bitandukanye.

Kwiyongera kwa Turukiya mu Mali kugaragara mu gihe cy'ibibazo bya geopolitiki aho abakinnyi benshi mpuzamahanga bashaka kongera umubano wabo. Mu mateka, uyu mwanya w'ubukungu wari uyobowe na Ubufaransa, ariko ubu ingaruka z'ibihugu by'amahanga mu karere ka Sahel zirahanganye n'ibihugu nka Burusiya ndetse na Turukiya. Icyegeranyo cyabanje cyanditswe n'ikipe yacu cyagaragaje izi ntego za Turukiya, ziri gutera imbere nubwo hariho ibibazo mu karere.

Kuri Ankara, Mali ni umuryango w'ingenzi ugera ku Burengerazuba bwa Afurika. Mu kongera imikoranire y'ubucuruzi mu gihe itanga ubufasha bw'igisirikare n'ikiremwamuntu, Turukiya irifuza kwiyerekana nk'umufatanyabikorwa w'ingenzi ku bihugu byo mu karere ka Sahel bihura n'ibibazo bitandukanye.

N'ubwo bimeze bityo, iyi ngamba itera ibibazo ku ngaruka zayo mu gihe kirekire ku mutekano w'akarere. Nubwo bamwe mu bashakashatsi bashima kwinjira kwa Turukiya nk'igitekerezo cyiza ku ngamba zisanzwe z'ubufasha mpuzamahanga, abandi baratinya ko hashobora kubaho kwiyongera ku bushake bwo kugendera ku mufatanyabikorwa mushya ushobora kuba umunyamwuga. Ubufasha bw'igisirikare bwa Turukiya bushobora kandi kongera ibibazo bimwe na bimwe mu gihe butagenze neza.

D'après Reuters, bamwe mu bashakashatsi bemeza ko kwiyongera kw'ibikoresho by'intambara bishobora gutuma habaho gukomera ku ntambara mu Mali aho gukemura ibibazo mu mahoro. Ikibazo kirakomeza: kugeza ku rugero rungana iki, iyi myitwarire yo kwishingikiriza ku ntwaro z'amahanga ishobora gufasha mu kubungabunga cyangwa gukomeza kubangamira iki gihugu?

N'ubwo ubucuruzi bukomeza kwiyongera hagati ya Ankara na Bamako, bizaba ngombwa ku bayobozi ba Mali gucunga neza uyu mubano kugira ngo babone inyungu nyinshi batabangamiye ubwigenge bwabo cyangwa umutekano wabo mu gihugu. Ishoramari mu bikorwa remezo n'iterambere bigomba kugendana no gucunga neza ubufasha bw'igisirikare butangwa.

Mu gusoza, kwiyongera kwa Turukiya mu Mali ntiguhwitse gusa impinduka mu mubano w'ibihugu bibiri ahubwo ni n'ikimenyetso cy'ihinduka ry'ubutwererane bwa geopolitiki mu Burengerazuba bwa Afurika. Mu gihe izi ngingo zongera imbaraga umunsi ku munsi, ingaruka zazo ku muryango zigomba kwitabwaho cyane ku nyungu z'ubucuruzi z'ako kanya ndetse n'ingaruka zazo mu by'ubutegetsi mu gihe kirekire.