Muri quartier ya Méa Sharim i Jérusalem, abantu benshi b'abarundi barakoranijwe. Ibihimba vyabo birakomeye, ibimenyetso birarangwa hejuru, kandi ibihimba vyabo birashimangira umubabaro wabo. Uyu muryango si igikorwa gito ahubwo ni ikimenyetso c'ukubura umunezero mu muryango wiyumva ko uhungabanye mu buryo bw'ubuzima bwabo bwa kera.

Inkomoko y'uyu mubabaro iboneka mu cyemezo c'igihugu gishasha gishaka guhagarika ibihano vy'ukwiyunguruza mu gisirikare vyari bimaze imyaka myinshi bitangwa ku basore b'abarundi. Abo basore akenshi bahabwa uburenganzira bwo kutajya mu gisirikare mu gihugu ca Israël kugira ngo bategure neza amasomo yabo y'iyobokamana mu yeshivas, amashuri y'Abayuda yibanda ku masomo y'ibihango n'ibindi bitabo vy'iyobokamana.

Ikibazo ca kera

Ikibazo c'ibihano vy'ukwiyunguruza mu gisirikare ku barundi si gishasha muri Israël. Kuva igihugu cashinzwe mu 1948, hariho uburyo bw'ukwiyumvira bwemerera abanyeshuri ba yeshiva gutegereza igihe c'ukwiyunguruza mu gisirikare mu buryo budashira iherezo. Ubu buryo bwerekana ivyo bita umwumvikano hagati y'ikibazo c'ukwiyunguruza mu gisirikare n'ukwubaha imigenzo y'iyobokamana.

Ariko, mu myaka myinshi, ubu bwumvikano bwateje impaka zikomeye mu muryango w'Abayuda. Ku ruhande rumwe, benshi babona ibi bihano nk'ibidakwiye ku bantu bajya mu gisirikare kandi bashyira ubuzima bwabo mu kaga kugira ngo barinde igihugu. Ku rundi ruhande, umuryango w'abarundi ubona ubu burenganzira nk'ingenzi ku buzima bwabo bw'iyobokamana n'umuco.

Mu mateka, hariho uburyo bwinshi bwagerageje guhindura ubu buryo bw'ibihano. Mu 2012, urugaga rw'ubucamanza rwa Israël rwakuyeho itegeko ryemereraga ibi bihano mu buryo bw'ubwiyunge bw'ibihugu, kuko ryari rihungabanya uburenganzira bw'abaturage. Ariko, buri gikorwa cyose cy'itegeko gihura n'ukwiyumvira gukomeye kw'abanyapolitiki b'ibihugu bitandukanye baturuka mu mashyaka y'iyobokamana mu Nteko Ishinga Amategeko y'igihugu.

Ingaruka z'ubukungu ntizihagaze

Ibibazo bijyanye n'ukwiyunguruza mu gisirikare si ibya kera gusa; bifite n'uburyo bw'ubukungu bwihariye. Uburyo buke bw'abasore b'abarundi mu isoko ry'umurimo akenshi biterwa n'uburyo bwabo bw'amasomo y'iyobokamana. Ibi byatumye bamwe mu bakora isesengura ry'ubukungu batekereza ko kwinjiza iyi mibereho mu gisirikare bishobora kugira ingaruka nziza ku bukungu bwa Israël.

Ariko, iyi myumvire y'ubukungu irahakanwa n'abayobozi b'iyobokamana bashimangira ko agaciro k'iyobokamana n'ubwenge batanga mu masomo yabo karuta cyane umusanzu w'ubukungu bashobora gutanga mu bundi buryo.

Imvo z'ukwiyunguruza

Selon amakuru atandukanye y'ibinyamakuru byavuzwe na RFI na Reuters, umushinga w'itegeko uriho ubu ugamije kutagabanya cyane ibi bihano ariko no gushishikariza mu buryo bw'ubukungu abahitamo kwinjira mu gisirikare. Ubu buryo bw'ubushotoranyi burafatwa n'abantu benshi nk'igitero ku kimenyetso cyabo cy'umuryango.

Amagambo akomeye yavuzwe mu myiyerekano yerekana iki kintu cy'uburenganzira bwabo: « Ntitwifuza kujya mu gisirikare gishotora abantu bacu ! » yavuze umwe mu bitabiriye iyi myiyerekano mu buryo bw'ibanga.

Umuryango w'ibice byinshi

Iterambere ry'abaturage mu gihugu ca Israël rihamagarira ibibazo by'imbere mu muryango hagati y'abantu b'iyobokamana n'abakristu ndetse no hagati y'Abayuda b'Abashkenazi (baturuka mu Burayi) n'Abasefaradi (baturuka mu Burasirazuba). Abakristu b'abarundi bagize hafi 12% uyu munsi ariko bashobora kugera hafi y'igice kimwe mu gihe cy'ibipimo by'ubwiyunge niba nta ngamba zifatwa kugira ngo zihindure iyi myitwarire.

Ingaruka z'akarere ziri hejuruMugihe ibi bibazo by'imbere mu gihugu bikomeza guhangayikishanya, nabo baturanyi b'Abanyaburayi barakurikira hafi uko imibanire hagati y'amoko iteye kuko bigira ingaruka ku mubano w'ubutwererane, cyane cyane ku bijyanye n'igikorwa c'ukwiyunga hagati y'Abayuda n'Abanyapalestina, bigatuma habaho ibibazo bikomeye mu karere ndetse no ku isi, rimwe na rimwe bigatuma habaho intambara z'amaraso mu karere ka MENA, cyane cyane mu Burasirazuba bwo hagati, mu Majyaruguru y'Afurika, cyane cyane mu Maghreb, mu Burasirazuba bwo hagati, mu Gihugu cy'Abanya-Persique, no mu Burasirazuba bw'Abarabu...

Amakuru

• fr.africanews.com (isoko nyamukuru)

• RFI

• Reuters