Umwanzuro wo guhakirwa wamenyeshejwe n'inkiko z'i Londres ku bw'ukugira Diezani Alison-Madueke, umushikiranganji w'ubutare bw'igihugu ca Nigeria kandi akaba yarigeze kuba umukuru w'ishirahamwe OPEP, ugaragaza intambwe ikomeye mu rubanza rwakurikiranwe n'isi yose mu myaka irenga icumi. Yashinjwe ibirego bitandatu vy'ubusuma bijanye n'ukwiyunguruza kw'amafaranga menshi y'igihugu, Alison-Madueke yahuye n'ikibazo gikomeye ku bw'iyandikwa ry'ayo makosa n'iyandikwa ry'ishirahamwe ry'ubutare bw'igihugu ca Nigeria.

Ibirego vyari bifise uburemere bwinshi. Kuva mu mwaka wa 2010 gushika mu mwaka wa 2015, yari umushikiranganji w'ubutare, akurikiranyweho ibikorwa vy'ubusuma vyashoboraga gutuma amafaranga y'igihugu agera mu mafaranga y'amahanga y'ibihumbi vy'amadorari y'Amerika. Selon les procureurs britanniques, amafaranga arenga miliyari imwe y'amayero yarashizwe mu buryo butazwi mu gihugu c'Ubwongereza biciye ku makonti y'ibanki y'ibigo bifitaniye isano n'ibigo vy'ubutare bw'igihugu ca Shell.

Ikibazo ca Alison-Madueke kiri mu gihe ubutungane bw'Abongereza buhabwa igitutu mu gukurikirana ibibazo bigoye bijanye n'abantu b'ibihugu vy'ibindi. Urubanza rwagaragaje atari ibibazo bigoye mu rugamba rwo kurwanya ubusuma bw'ibihugu vyinshi, ariko n'ingaruka z'ubukungu n'ibikorwa vy'ubukungu ku bihugu bikora ubutare nka Nigeria. Selon Reuters, uyu mwanzuro wo guhakirwa ushobora kugira ingaruka ku buryo ibibazo bisa n'ibi bizokurikiranywa mu gihe kizokurikira mu bijanye n'ubutare bw'Afrika.

Ikindi kandi, uyu mwanzuro uributsa ibibazo bijanye n'ukwiyubahiriza kw'ibigo mpuzamakungu mu bibazo vy'ubusuma mu bihugu bikora ubutare. Ibihe vyerekana ko Shell ishobora kuba ifitaniye isano n'ayo mafaranga yoherejwe mu buryo butazwi bigaragaza ibikorwa vy'ubutare mu gice ca delta ya Niger. Mu kwezi kwa gatatu gushize, twanditse ko Shell ifise ibibazo vyinshi mu gihugu c'Ubwongereza ku bijanye n'ukwiyubahiriza ibijanye n'ibidukikije mu gice kiri mu bibazo.

Guhakirwa kwatumye habaho igitutu mu gihugu ca Nigeria aho ubusuma bukiri ikibazo gikomeye kibuza iterambere ry'ubukungu n'imibereho myiza y'igihugu. Abashakashatsi mu by'ubukungu bavuga ko uyu mwanzuro ushobora gutanga ubutumwa butari bwiza ku bashinzwe igihugu ca Nigeria ku bijanye n'ukwiyemeza kwabo mu rugamba rwo kurwanya ubusuma. Umuhinga mu bijanye n'ubuyobozi yavuze ati: « Ibi bishobora gutuma habaho ikigongwe mu kwiyemeza gukurikirana abakoze ubusuma ».

Uyu mwanzuro uje mu gihe leta ya Nigeria yagerageza gushaka abashoramari b'inyuma kugira ngo isubire mu bukungu bwayo bwahungabanye kubera ibibazo vy'isi yose n'ibibazo vy'imbere mu gihugu. Isura y'igihugu igizwe n'iki kibazo ca kinyoma gishobora gukomeza kugora izo ngamba ziri mu bibazo.

Mu gihe uyu mwanzuro umaze kuba uw'ukuri mu mategeko, ingaruka zawo zirasumba izo mu rwego rw'amategeko gusa. Birakenewe gukurikirana uko bizogira ingaruka ku mubano hagati y'i Londres na Abuja ariko kandi no ku bufatanye bwabo mu bijanye n'ubutungane n'ubukungu mu bihe bizokurikira.

Mu bijanye n'ubudandaji, iki kibazo kizotuma habaho ibibazo mu bijanye n'ibibazo bimwe bitoroshye nka bimwe bijanye n'ibijyanye n'ibikorwa vy'ubudandaji bw'ibihugu bishobora kugira ingaruka kubera uyu mwanzuro utavugwaho rumwe.

Ku benshi ariko - cane cane ku baje mu bikorwa ku rugamba rwo kurwanya ubusuma - ibi ni ibintu bibi mu buryo bw'ukuri, nk'uko babivuga, bigaragaza ukuntu ibibazo vy'ubusuma bitoroshye bigenda bigaragara mu buryo bw'ukuri mu gihe gito.

Ikibazo ca Diezani Alison-Madueke ntigishobora kumvikana neza atari ugusubira mu myaka myinshi ishize igihe inganda z'ubutare bw'igihugu ca Nigeria zashwe n'ibibazo vy'ubusuma vyinshi vyatumye habaho igihombo kinini n'ukwiyongera kw'ukwiyumvira nabi ku bashinzwe igihugu b'abanyanijeriya b'ibihugu vyabo batari bazi neza uko bakoresha neza ibikoresho vy'ubutare bwabo.

Uko imyaka igenda ishira kuva igihe habonetse ibikoresho vy'ubutare mu myaka ya 1960 gushika ubu, abashakashatsi, abamenyeshamakuru, n'abandi benshi barakurikira ibibazo vy'ubutare mu gihugu ca Nigeria, bagerageza kumenya ingaruka z'ibibazo vy'ubutare ku buzima bw'abanyanijeriya n'ukuntu bigira ingaruka ku bukungu bw'igihugu.